Zika
Zika is een door muggen overgedragen virusziekte die voorkomt in (sub)tropische gebieden. Vooral reizigers kunnen tijdens hun reis met deze ziekte in aanraking komen. Hieronder lees je meer over symptomen, risico’s en preventie. Zika is één van de tropische ziekten die bij reizigers kunnen voorkomen.
Wat is zika?
Zika is een virusinfectie die wordt veroorzaakt door het zikavirus. De ziekte wordt vooral overgedragen door muggen en verloopt bij de meeste mensen mild. Zika is vooral bekend vanwege de mogelijke risico’s tijdens de zwangerschap.
Waar komt zika voor?
Zika komt voor in:
- Midden- en Zuid-Amerika
- Het Caribisch gebied
- Afrika
- Zuidoost-Azië en delen van de Stille Oceaan
Het risico kan per land en periode verschillen, afhankelijk van uitbraken en de aanwezigheid van muggen.
Hoe raak je besmet met zika?
Besmetting vindt meestal plaats door de beet van een geïnfecteerde Aedes-mug, die vooral overdag steekt. In zeldzame gevallen kan zika ook worden overgedragen:
- Via seksueel contact
- Van moeder op kind tijdens de zwangerschap
Zika wordt niet overgedragen via gewoon sociaal contact.
Wat zijn de symptomen van zika?
Veel mensen krijgen geen of milde klachten. 1 op de 5 mensen die een zika infectie doormaken krijgen daadwerkelijk klachten. Als er symptomen optreden, gebeurt dit meestal binnen 3 tot 14 dagen na besmetting. Mogelijke klachten zijn:
- Lichte koorts/verhoging
- Huiduitslag
- Spier- en gewrichtspijn
- Hoofdpijn
- Rode ogen (conjunctivitis)
- Vermoeidheid
De klachten verdwijnen meestal binnen enkele dagen tot een week.
Hoe ernstig is zika?
Voor de meeste mensen is zika een milde ziekte zonder blijvende gevolgen. Voor zwangere vrouwen kan zika echter ernstige risico’s hebben. Besmetting met zika tijdens de zwangerschap kan in sommige gevallen leiden tot aangeboren afwijkingen bij het ongeboren kind, zoals microcefalie. Het risico hierop is klein, maar duidelijk verhoogd bij infectie in het eerste trimester. Microcefalie is een aangeboren afwijking waarbij de schedel en hersenen onvoldoende groeien.
Zwangerschap en zika
Zika vormt vooral een risico voor zwangere vrouwen en vrouwen met een kinderwens. Hoewel de kans klein is, kan een besmetting tijdens de zwangerschap ernstige gevolgen hebben voor het ongeboren kind, zoals aangeboren afwijkingen.
Ben je zwanger of heb je een kinderwens en wil je op reis naar een gebied waar zika voorkomt, dan wordt geadviseerd vooraf contact op te nemen met de GGD of een gespecialiseerd reizigersadviesbureau. Zij kunnen persoonlijk reisadvies geven en helpen bij het afwegen van de risico’s.
In sommige gevallen kan het worden afgeraden om naar een zika-gebied te reizen. Ook na terugkomst uit een risicogebied kunnen er adviezen gelden met betrekking tot zwangerschap.
Lees meer over zwangerschap en reizen.
Behandeling van zika
Er bestaat geen specifieke behandeling tegen zika. De behandeling is gericht op het verlichten van klachten:
- Rust
- Voldoende drinken
- Paracetamol tegen pijn of koorts
Het gebruik van NSAID’s wordt afgeraden totdat dengue is uitgesloten.
Is er een vaccinatie tegen zika?
Er is geen vaccinatie beschikbaar tegen zika. Preventie bestaat daarom volledig uit het voorkomen van besmetting. Het vermijden van muggenbeten is hierbij essentieel, vooral voor zwangere vrouwen en vrouwen met een kinderwens. Bescherm jezelf daarom altijd tegen muggenbeten door het gebruik van DEET, bedekkende kleding en eventueel een klamboe.
Wanneer medische hulp zoeken?
Neem contact op met een arts als:
- Je tijdens of na de reis klachten krijgt die passen bij zika.
- Je vragen hebt over zwangerschap na verblijf in een zika-gebied.
Geef altijd aan dat je recent in een gebied bent geweest waar zika voorkomt.
Veelgestelde vragen over zika
Hoe groot is de kans om zika te krijgen tijdens een reis?
De kans op zika hangt af van de bestemming, het seizoen en eventuele uitbraken. In veel gebieden is het risico momenteel laag, maar dit kan tijdelijk toenemen tijdens lokale uitbraken. Goede bescherming tegen muggenbeten verkleint het risico aanzienlijk.
Kun je zika krijgen zonder klachten?
Ja. Ongeveer 4 van de 5 mensen met een zika-infectie krijgen geen klachten. Toch kunnen zij het virus tijdelijk bij zich dragen en in zeldzame gevallen via seksueel contact overdragen.
Hoe lang blijft het zika-virus in je lichaam?
Het virus is meestal slechts enkele dagen tot weken aantoonbaar in het bloed. In sperma kan het virus langer aanwezig blijven. Daarom gelden er na terugkeer uit een zika-gebied soms adviezen met betrekking tot zwangerschap.
Is zika gevaarlijk voor mannen met een kinderwens?
Ja, ook mannen kunnen een rol spelen bij overdracht van het zikavirus. Omdat zika via seksueel contact kan worden overgedragen, kunnen mannen na terugkeer uit een gebied waar zika voorkomt het advies krijgen om tijdelijk condooms te gebruiken of een zwangerschap uit te stellen. In Nederland wordt doorgaans geadviseerd om gedurende twee maanden na terugkeer condooms te gebruiken.
Komt zika voor in Nederland?
Zika komt in Nederland niet van nature voor. Besmetting vindt vrijwel altijd plaats tijdens verblijf in (sub)tropische gebieden waar de Aedes-mug voorkomt.
Wat is het verschil tussen zika en dengue?
Beide ziekten worden overgedragen door de Aedes-mug en geven vaak milde klachten. Dengue veroorzaakt vaker hoge koorts en kan ernstiger verlopen, terwijl zika meestal milder is maar bijzondere risico’s kent tijdens de zwangerschap.
Samenvatting
- Zika is een virale infectie die voorkomt bij reizigers
- Overdracht gebeurt vooral via muggen die overdag steken
- De ziekte komt voor in (sub)tropische gebieden
- Zika verloopt meestal mild
- Voor zwangere vrouwen kan zika ernstige gevolgen hebben
- Er is geen specifieke behandeling of vaccinatie
- Muggenpreventie is essentieel
Bekijk ook hoe je muggenbeten voorkomt op reis, wat er niet mag missen in je reisapotheek en welke vaccinaties je nodig hebt per land.
Bronnen
- RIVM – Zika
- WHO – Zika virus
- LCR-richtlijnen reizigersgeneeskunde
- CDC – Zika for travelers