Dengue (knokkelkoorts): symptomen, behandeling en risico op reis

Dengue knokkelkoorts bij reizigers – muggen en preventie

Dengue, ook wel knokkelkoorts genoemd, is een veelvoorkomende virale infectie bij reizigers naar (sub)tropische gebieden. De ziekte wordt overgedragen door muggenbeten en komt vooral voor in stedelijke gebieden. Hoewel dengue meestal mild verloopt, kan de infectie in sommige gevallen ernstig worden. Op de overzichtspagina over tropische ziekten lees je meer over andere infecties die reizigers kunnen oplopen.

Inhoudsopgave

Wat is dengue?

Dengue is een virusinfectie die wordt veroorzaakt door het denguevirus. Er bestaan vier verschillende serotypen (DENV-1 t/m DENV-4). Een infectie met één type geeft levenslange bescherming tegen dat specifieke type, maar niet tegen de andere.

Een tweede besmetting met een ander serotype kan juist ernstiger verlopen.

Waar komt dengue voor?

Dengue komt veel voor in:

  • Zuidoost-Azië
  • Zuid-Azië
  • Midden- en Zuid-Amerika
  • het Caribisch gebied
  • delen van Afrika

De ziekte komt vooral voor in stedelijke en voorstedelijke gebieden, ook op populaire reisbestemmingen.

Hoe raak je besmet met dengue?

Dengue wordt overgedragen door de Aedes-mug, vooral Aedes aegypti.

Belangrijk om te weten:

  • Deze mug steekt in tegenstelling tot de malariamug overdag.
  • Vooral in de vroege ochtend en namiddag.
  • Ook binnenshuis.
  • Muggenwering ’s nachts alleen is dus onvoldoende.

Dengue wordt niet van mens op mens overgedragen.

Wat zijn de symptomen van dengue?

De klachten ontstaan meestal 4 tot 10 dagen na besmetting.

Veelvoorkomende symptomen zijn:

  • Plotselinge hoge koorts
  • Hevige hoofdpijn
  • Pijn achter de ogen
  • Spier- en gewrichtspijn (“knokkelkoorts”)
  • Misselijkheid en braken
  • Huiduitslag

De klachten kunnen sterk lijken op griep of malaria.
👉 Wat te doen bij koorts na een tropische reis.

Hoe ernstig is dengue?

De meeste dengue-infecties verlopen mild en genezen vanzelf binnen één tot twee weken. In een klein deel van de gevallen kan echter ernstige dengue ontstaan, met: bloedingsneiging, daling van de bloedplaatjes (trombocyten), vochtophoping en shock.

Dit komt vooral voor bij een tweede besmetting met een ander serotype.

Dengue en zwangerschap

Een dengue-infectie tijdens de zwangerschap vraagt extra aandacht. Hoewel veel infecties mild verlopen, kan dengue bij zwangeren gepaard gaan met een verhoogd risico op complicaties.

Mogelijke risico’s van dengue tijdens de zwangerschap zijn onder andere:

  • Ernstiger ziekteverloop bij de moeder
  • Verhoogd risico op vroeggeboorte
  • Verergering van hypertensieve complicaties tijdens de zwangerschap
  • Verhoogde kans op een laag geboortegewicht
  • Zeldzaam: overdracht van het virus van moeder naar kind

Bij koorts of ziekteverschijnselen tijdens of na verblijf in een gebied waar dengue voorkomt, is het daarom belangrijk direct medische hulp te zoeken en altijd te vermelden dat je zwanger bent.

Voor zwangeren die reizen naar (sub)tropische gebieden is preventie extra belangrijk.

Lees meer over zwangerschap en reizen.

Behandeling van dengue

Er bestaat geen specifieke antivirale behandeling tegen dengue.

De behandeling bestaat uit:

  • Voldoende rust
  • Goede vochtinname
  • Paracetamol tegen pijn en koorts
  • Gebruik géén NSAID’s zoals ibuprofen, diclofenac of aspirine vanwege het verhoogde risico op bloedingen

Is er een vaccinatie tegen dengue?

Sinds 2023 is in Nederland een dengue-vaccin beschikbaar. Dit vaccin kan in geselecteerde gevallen worden overwogen bij reizigers met een verhoogd risico op dengue, ongeacht of zij eerder een dengue-infectie hebben doorgemaakt. Dengue-vaccinatie wordt met name overwogen bij langdurig verblijf, frequente reizen naar endemische gebieden of verblijf in gebieden met veel dengue-transmissie.

De vaccinatie wordt niet gegeven tijdens zwangerschap of bij mensen met een verminderde afweer. Voor kinderen geldt een minimale leeftijd.

Het vaccin biedt geen volledige bescherming tegen alle vormen van dengue, maar vermindert vooral het risico op ernstige ziekte en ziekenhuisopname. Ook na vaccinatie blijft goede bescherming tegen muggenbeten essentieel.

De beslissing om te vaccineren wordt altijd genomen op basis van individuele risicobeoordeling door een reizigersarts.

Omdat de vaccinatie niet standaard wordt gegeven en geen volledige bescherming biedt, blijft preventie van groot belang. Dit bestaat uit:

  • Goede bescherming tegen muggenbeten
  • Gebruik van DEET 30-50%
  • Bedekkende kleding
  • Muggenwerende kleding
  • Verblijf in ruimtes met airconditioning

Omdat de dengue-mug vooral overdag steekt, is bescherming gedurende de hele dag noodzakelijk.

Voor reizen naar gebieden met hoge dengue-transmissie adviseren reizigersartsen meestal DEET met een concentratie van 40–50%.

Lees meer over hoe je muggenbeten kunt voorkomen.

Wanneer medische hulp zoeken?

Schakel altijd medische hulp in bij:

  • Hoge koorts tijdens of na de reis
  • Hevige buikpijn
  • Aanhoudend braken
  • Bloedingen
  • Sufheid of verslechtering

Bij koorts na verblijf in tropische gebieden moet malaria altijd worden uitgesloten.

Wat is het verschil tussen dengue en malaria?

Dengue en malaria worden beide overgedragen door muggen, maar zijn verschillende ziekten.

Belangrijke verschillen:

  • Dengue wordt veroorzaakt door een virus, malaria door een parasiet
  • Dengue-muggen steken overdag, malariamuggen vooral ’s nachts
  • Dengue komt vooral voor in steden, malaria vaker in landelijke gebieden
  • Voor malaria bestaat preventieve medicatie, voor dengue niet

Omdat de symptomen sterk op elkaar kunnen lijken, zoals koorts en spierpijn, is het belangrijk om bij koorts na een tropische reis altijd medische hulp te zoeken.

Lees meer over malaria.

Veelgestelde vragen over dengue

Hoe groot is de kans om dengue te krijgen tijdens een reis?

De kans op dengue hangt af van de bestemming, het seizoen en de mate van blootstelling aan muggen. In stedelijke gebieden in Zuidoost-Azië, Latijns-Amerika, Zuid-Azië, Afrikaanse landen en het Caribisch gebied komt dengue regelmatig voor. Goede bescherming tegen muggenbeten verlaagt het risico aanzienlijk.

Kun je dengue vaker krijgen?

Ja. Er bestaan vier verschillende dengue-serotypen. Na een infectie ben je alleen beschermd tegen dat specifieke type. Een tweede besmetting met een ander type kan soms ernstiger verlopen.

Hoe lang ben je ziek van dengue?

De meeste mensen herstellen binnen 1 tot 2 weken. Vermoeidheid kan echter nog enkele weken aanhouden. Bij ernstige dengue kan ziekenhuisopname nodig zijn.

Is dengue besmettelijk van mens op mens?

Nee. Dengue wordt niet direct van mens op mens overgedragen. Besmetting vindt plaats via de beet van een geïnfecteerde Aedes-mug.

Kun je dengue krijgen in Nederland?

Dengue komt in Nederland niet van nature voor. Besmetting vindt vrijwel altijd plaats tijdens verblijf in (sub)tropische gebieden waar de Aedes-mug voorkomt.

Is dengue gevaarlijk voor kinderen?

Kinderen kunnen dengue krijgen en hebben soms een verhoogd risico op complicaties. Bij hoge koorts na een tropenreis is het belangrijk om altijd medische beoordeling te laten plaatsvinden.

Samenvatting

  • Dengue is een veelvoorkomende virale infectie bij reizigers
  • Overdracht gebeurt via muggen die overdag steken
  • De ziekte komt veel voor in Azië en Latijns-Amerika
  • De ziekte verloopt meestal mild, maar soms ernstig
  • Er is geen specifieke behandeling
  • Muggenpreventie is essentieel

Lees ook vaccinaties voor reizen en andere tips op de pagina gezond op reis.

Bronnen

Deze informatie is gebaseerd op richtlijnen van onder andere:

  • RIVM – Dengue
  • WHO – Dengue and severe dengue
  • LCR-richtlijnen reizigersgeneeskunde
  • CDC – Dengue for travelers