Malaria

Illustratie van DTP vaccinatie voor reizigers met vaccinflacons, injectiespuit en tropische reisachtergrond.

Malaria is één van de meest voorkomende en ernstigste tropische infectieziekten bij reizigers. De ziekte komt vooral voor in (sub)tropische gebieden zoals Afrika, Azië en Zuid-Amerika en kan zonder tijdige behandeling levensbedreigend zijn. Goede voorbereiding, preventieve maatregelen en snelle herkenning van klachten zijn daarom essentieel voor mensen die naar risicogebieden reizen.

Op deze pagina lees je wat malaria is, waar de ziekte voorkomt, hoe besmetting plaatsvindt, welke symptomen kunnen optreden en hoe malaria kan worden voorkomen en behandeld. Op de overzichtspagina over tropische ziekten vind je daarnaast informatie over andere infecties die reizigers kunnen oplopen.

Wat is malaria?

Malaria is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door parasieten van het geslacht Plasmodium. Deze parasieten worden overgedragen op de mens door de beet van een besmette Anopheles-mug.

Er bestaan verschillende soorten malariaparasieten. De belangrijkste zijn:

Plasmodium falciparum (meest ernstig)
Plasmodium vivax
Plasmodium ovale
Plasmodium malariae
Plasmodium knowlesi

Vooral Plasmodium falciparum kan snel ernstig verlopen en vereist altijd spoedbehandeling.

Waar komt malaria voor?

Malaria komt voor in grote delen van:

Sub-Sahara Afrika
Zuid- en Zuidoost-Azië
Midden- en Zuid-Amerika
Delen van Oceanië

Het risico verschilt sterk per land en zelfs per regio binnen een land. In Afrika is het risico doorgaans het hoogst.

Hoe raak je besmet met malaria?

Besmetting vindt plaats door een muggenbeet in de avond of nacht.

De Anopheles-mug:

Steekt vooral tussen zonsondergang en zonsopkomst
Komt zowel binnen als buiten voor
Is uiterlijk niet te onderscheiden van andere muggen

Malaria wordt niet overgedragen van mens op mens en ook niet via voedsel of water.

Is malaria besmettelijk?

Malaria is niet besmettelijk van mens op mens. De ziekte wordt uitsluitend overgedragen via de beet van een besmette Anopheles-mug. Malaria kan dus niet worden overgedragen door hoesten, aanraking, seks of via voedsel en water.

Wat zijn de symptomen van malaria?

De eerste klachten ontstaan meestal 7 tot 30 dagen na besmetting, maar bij sommige malariasoorten kunnen klachten ook pas maanden na terugkeer optreden.

Veelvoorkomende symptomen zijn:

Koorts
Koude rillingen
Spierpijn
Hoofdpijn
Grieperig gevoel
Misselijkheid of braken

Bij ernstige malaria kunnen ook optreden:

Verwardheid
Bewustzijnsstoornissen
Ademhalingsproblemen (bijvoorbeeld door ernstige infectie of longoedeem)
Orgaanfalen

Koorts tijdens of na verblijf in een malariagebied is altijd reden voor spoedonderzoek.
👉 Lees ook: koorts na tropische reis.

Hoe ernstig is malaria?

Malaria bij reizigers kan zeer ernstig verlopen, vooral bij infectie met Plasmodium falciparum.

Zonder snelle behandeling kan malaria leiden tot:

Ernstige bloedarmoede
Hersenmalaria
Nierfalen
Overlijden

Bij tijdige diagnose en behandeling is malaria meestal goed behandelbaar.

Hoe voorkom je malaria?

Preventie bestaat uit twee belangrijke onderdelen:

1. Bescherming tegen muggenbeten

Gebruik van muggenwerende middelen (bij voorkeur met DEET)
Slapen onder een geïmpregneerde klamboe
Dragen van bedekkende kleding
Airconditioning of ventilator gebruiken

2. Malariaprofylaxe

In sommige gebieden wordt het gebruik van preventieve medicatie tegen malaria geadviseerd.

Welke malariaprofylaxe wordt gebruikt?

Malariaprofylaxe is medicatie die wordt ingenomen om malaria te voorkomen.

Welke medicatie wordt geadviseerd hangt af van:

Reisbestemming
Lokale resistentie
Reisduur
Persoonlijke medische situatie

Veelgebruikte middelen zijn onder andere:

Atovaquon/proguanil (malarone)
Mefloquine (lariam)
Doxycycline

Geen enkel middel biedt 100% bescherming. Daarom blijft muggenpreventie altijd noodzakelijk.

👉 Lees hier welke malariapillen bij jouw reis passen.

Wat te doen bij koorts tijdens of na de reis?

Koorts tijdens of na verblijf in een malariagebied moet altijd serieus worden genomen.

Belangrijk:

Neem bij koorts direct contact op met een arts.
Meld altijd dat je in een malariagebied bent geweest.
Wacht niet af tot klachten vanzelf verdwijnen.

Malaria kan ook weken tot maanden na terugkeer optreden.

Veelgestelde vragen over malaria

Hoe groot is de kans op malaria tijdens een reis?

De kans op malaria hangt af van het land, de regio en het seizoen. In sommige delen van Afrika is het risico hoog, terwijl het in veel Aziatische landen beperkt is tot specifieke gebieden. Raadpleeg altijd een reisadvies voor jouw bestemming.

Heb je altijd malariapillen nodig?

Nee, malariapillen zijn alleen nodig in gebieden waar een reëel risico op malaria bestaat. In sommige landen is muggenpreventie voldoende. Een reisadvies bepaalt of profylaxe wordt aanbevolen.

Hoe snel krijg je malaria klachten?

Klachten ontstaan meestal tussen 7 en 30 dagen na besmetting. Soms kunnen symptomen pas maanden later optreden. Koorts na een tropenreis moet altijd serieus worden genomen.

Is malaria dodelijk?

Malaria kan zonder behandeling levensbedreigend zijn, vooral bij de gevaarlijke variant Plasmodium falciparum. Snelle diagnose en behandeling verkleinen het risico op complicaties aanzienlijk.

Kun je malaria in Nederland krijgen?

Malaria komt in Nederland niet van nature voor. Besmetting vindt plaats via een geïnfecteerde mug in tropische of subtropische gebieden.

Samenvatting

Malaria is een ernstige tropische infectieziekte.
Overdracht gebeurt via muggenbeten.
De ziekte komt vooral voor in Afrika, Azië en Zuid-Amerika.
Koorts na verblijf in een risicogebied is altijd verdacht.
Preventie bestaat uit muggenwering en soms profylaxe.
Vroege behandeling is levensreddend.

Bekijk ook

Welke vaccinatie heb je nodig per land?
Welke reisverzekering past bij jou?
Tips over hoe je muggenbeten kunt voorkomen
Lees meer over andere muggenziekten zoals dengue, chikungunya en zika

Bronnen

Deze informatie is gebaseerd op actuele richtlijnen van onder andere:

RIVM – Malaria
LCR-richtlijnen reizigersgeneeskunde
WHO – International Travel and Health
CDC – Malaria and travelers