Japanse encefalitis

Wat is Japanse encefalitis?

Japanse encefalitis is een virusinfectie die wordt veroorzaakt door het Japanse-encefalitisvirus (JEV). Het virus behoort tot de flavivirussen, net als dengue en zika. De infectie verloopt bij de meeste mensen zonder klachten, maar kan in een klein deel van de gevallen leiden tot een ernstige ontsteking van de hersenen (encefalitis).

Waar komt Japanse encefalitis voor?

Japanse encefalitis komt vooral voor in:

• Zuidoost-Azië
• Zuid-Azië
• Oost-Azië (waaronder China, Japan en Korea)
• Delen van de westelijke Stille Oceaan

Het risico is het hoogst in landelijke gebieden, vooral in de buurt van rijstvelden, varkenshouderijen en stilstaand water. Ook het seizoen speelt een rol: tijdens het regenseizoen is het risico verhoogd.

Hoe raak je besmet met Japanse encefalitis?

Besmetting vindt plaats door de beet van een geïnfecteerde mug, meestal van het geslacht Culex.

Belangrijk om te weten:

• Deze muggen steken vooral ’s avonds en ’s nachts
• Besmetting gebeurt niet van mens op mens
• Mensen raken besmet via een zogenoemde zoönotische cyclus (muggen ↔ dieren, vooral varkens en vogels)

Wat zijn de symptomen van Japanse encefalitis?

De meeste geïnfecteerde personen krijgen geen klachten.

Bij een klein deel van de besmettingen ontstaan na 5 tot 15 dagen wel symptomen, zoals:

• Koorts
• Hoofdpijn
• Misselijkheid en braken
• Spierpijn

Bij ernstige ziekte kunnen optreden:

• Bewustzijnsstoornissen
• Stuipen
• Verlammingen
• Nekstijfheid
• Verwardheid of coma

Hoe ernstig is Japanse encefalitis?

Japanse encefalitis is zeldzaam bij reizigers, maar kan zeer ernstig verlopen.

• Ongeveer 1 op de 250 geïnfecteerden ontwikkelt encefalitis
• Bij ernstige ziekte is het sterftecijfer hoog
• Overlevenden kunnen blijvende neurologische schade houden, zoals verlammingen of concentratieproblemen

Juist vanwege deze ernst wordt preventie belangrijk geacht bij reizigers met verhoogd risico.

Behandeling van Japanse encefalitis

Er bestaat geen specifieke behandeling tegen het virus.

De behandeling is ondersteunend en kan bestaan uit:

• Opname in het ziekenhuis
• Ondersteuning van ademhaling en circulatie
• Behandeling van epileptische aanvallen en complicaties

Vroege herkenning en medische zorg zijn essentieel.

Is er een vaccinatie tegen Japanse encefalitis?

Ja, er bestaat een vaccin tegen Japanse encefalitis.

Vaccinatie wordt niet standaard aanbevolen voor alle reizigers, maar kan worden overwogen bij:

• Langdurig verblijf (meestal >1 maand)
• Verblijf in landelijke gebieden
• Reizen tijdens het regenseizoen
• Veel buitenactiviteiten in de avond of nacht
• Onzeker of flexibel reisprogramma

Of vaccinatie zinvol is, hangt af van bestemming, reisduur en persoonlijke situatie. Dit wordt altijd beoordeeld door de GGD of een gespecialiseerd reizigersadviesbureau.

Vaccinatie biedt geen volledige bescherming. Goede bescherming tegen muggenbeten blijft daarom altijd noodzakelijk. Bescherm jezelf altijd tegen muggenbeten door het gebruik van DEET, bedekkende kleding en eventueel een klamboe.

Wanneer medische hulp zoeken?

Neem direct contact op met een arts als:

• Je tijdens of na de reis koorts krijgt
• Je neurologische klachten ontwikkelt (verwardheid, stuipen, verlamming)
• Je recent in een risicogebied bent geweest

Vermeld altijd dat je in een gebied bent geweest waar Japanse encefalitis voorkomt.

Samenvatting

• Japanse encefalitis is een zeldzame maar ernstige virale infectie
• Overdracht gebeurt via muggen die vooral ’s avonds en ’s nachts steken
• De ziekte komt voor in grote delen van Azië
• De meeste infecties verlopen zonder klachten
• Ernstige ziekte kan leiden tot hersenontsteking en blijvende schade
• Vaccinatie wordt alleen in specifieke situaties geadviseerd
• Muggenpreventie is essentieel

Bekijk ook welke vaccinaties je nodig hebt per land en hoe je muggenbeten op reis voorkomt.

Bronnen

• RIVM – Japanse encefalitis
• LCR-richtlijnen reizigersgeneeskunde
• WHO – Japanese encephalitis
• CDC – Japanese encephalitis for travelers