Gele koorts (yellow fever)

Inhoudsopgave
- Wat is gele koorts?
- Hoe raak je besmet met gele koorts?
- Waar komt gele koorts voor?
- Wanneer is vaccinatie tegen gele koorts nodig?
- Verplichte gele koorts vaccinatie bij reizen
- Hoe lang beschermt het gele koorts vaccin?
- Bijwerkingen en veiligheid van het gele koorts vaccin
- Gele koorts bij zwangerschap of medische aandoeningen
- Praktische aandachtspunten voor reizigers
- Samenvatting
- Bronnen
Wat is gele koorts?
Gele koorts is een ernstige virale infectieziekte die wordt veroorzaakt door het gele koorts virus. Het virus tast vooral de lever aan en kan in ernstige gevallen leiden tot hoge koorts, bloedingen en orgaanfalen.
De ziekte verloopt bij veel geïnfecteerden mild of zonder duidelijke klachten, maar kan in een deel van de gevallen ernstig verlopen en zelfs dodelijk zijn. Specifieke behandeling tegen gele koorts bestaat niet; preventie door vaccinatie is daarom essentieel.
Hoe raak je besmet met gele koorts?
Gele koorts wordt overgedragen door muggenbeten, met name door muggen van het geslacht Aedes en Haemagogus.
Besmetting vindt plaats wanneer een besmette mug iemand steekt. De ziekte wordt niet van mens op mens overgedragen zonder tussenkomst van muggen.
Waar komt gele koorts voor?
Gele koorts komt uitsluitend voor in:
- Delen van Sub-Sahara Afrika
- Delen van Midden- en Zuid-Amerika
De ziekte komt niet voor in Azië of Europa. Het risico verschilt sterk per land en zelfs per regio binnen een land.
Wanneer is vaccinatie tegen gele koorts nodig?
Vaccinatie tegen gele koorts wordt geadviseerd voor reizigers die:
- Reizen naar gebieden waar gele koorts voorkomt
- Verblijven in landen met actieve transmissie
- Langere tijd in risicogebieden verblijven
- Buiten stedelijke gebieden reizen
Het vaccinatieadvies is afhankelijk van actuele epidemiologie en persoonlijke factoren.
Verplichte gele koorts vaccinatie bij reizen
Voor sommige landen is vaccinatie tegen gele koorts verplicht bij binnenkomst. Deze verplichting geldt met name wanneer:
- Je reist vanuit een land waar gele koorts voorkomt.
- Je een tussenstop hebt gehad in een risicogebied.
- Het land dit voorschrijft volgens internationale regelgeving.
Bewijs van vaccinatie wordt vastgelegd in het Internationaal Certificaat van Vaccinatie (gele boekje). Zonder geldig vaccinatiebewijs kan toegang tot een land worden geweigerd.
Hoe lang beschermt het gele koorts vaccin?
Het gele koorts vaccin bestaat uit een levend verzwakt virus.
- Eén vaccinatie biedt langdurige en meestal levenslange bescherming.
- Het internationale vaccinatiebewijs is levenslang geldig.
- In uitzonderlijke situaties, zoals bij een verminderde afweer, kan een herhaling worden geadviseerd.
De bescherming ontstaat meestal binnen 10 dagen na vaccinatie.
Bijwerkingen en veiligheid van het gele koorts vaccin
De meeste mensen verdragen het vaccin goed. Mogelijke bijwerkingen zijn:
- Lichte koorts/verhoging
- Spierpijn
- Hoofdpijn
- Lokale reactie op de injectieplaats
Zeer zeldzaam kunnen ernstige bijwerkingen optreden, vooral bij ouderen of mensen met een verminderde afweer. Daarom is individuele beoordeling belangrijk.
Gele koorts bij zwangerschap of medische aandoeningen
Het gele koorts vaccin is een levend vaccin en wordt bij voorkeur vermeden tijdens zwangerschap.
Zorgvuldig individueel advies is ook noodzakelijk bij:
– Verminderde weerstand
– Thymusaandoeningen
– Gebruik van afweeronderdrukkende medicatie
In sommige situaties kan een medische vrijstelling worden afgegeven.
Praktische aandachtspunten voor reizigers
- Vaccinatie is alleen mogelijk bij erkende gele koorts vaccinatiecentra.
- Het vaccin moet minimaal 10 dagen vóór aankomst zijn toegediend.
- Neem altijd het gele boekje mee op reis.
- Bescherming tegen muggen blijft belangrijk, ook na vaccinatie.
Lees ook hoe je muggenbeten voorkomt op reis en meer over ziekten zoals malaria, dengue en chikungunya.
Samenvatting
- Gele koorts is een ernstige door muggen overgedragen virusinfectie.
- De muggen die gele koorts overdragen steken vooral overdag.
- De ziekte komt alleen voor in Afrika en Zuid-Amerika.
- Vaccinatie biedt langdurige en meestal levenslange bescherming.
- Voor sommige landen is vaccinatie verplicht.
- Tijdige voorbereiding voorkomt problemen bij grenscontroles.
Bekijk hier welke vaccinaties je nodig hebt voor Tanzania en Brazilië of welke vaccinaties je nodig hebt per land.
Bronnen
Deze informatie is gebaseerd op actuele richtlijnen van onder andere:
- WHO – International Travel and Health
- RIVM – Gele koorts
- LCR-richtlijnen reizigersgeneeskunde
- CDC – Yellow Fever
